Atlantisch Zionisme als nieuwe fase in de wereldpolitiek

Het begrip van wereldpolitiek (‘geopolitiek’) dat ons het meest vertrouwd is, gaat uit van staten die onderling machtspolitiek bedrijven. Uitgangspunt is het nationaal belang. Een voorbeeld van deze benadering is prof. John Mearsheimer, die door velen gevolgd wordt vanwege zijn analyses van de buitenlandse politiek van de VS. Vaak concludeert hij dat die politiek (van Trump bijv.) irrationeel is als je uitgaat van het nationaal belang. Maar strikt genomen kan politiek nooit (lang) irrationeel zijn; er ligt altijd een logica aan ten grondslag. Als die wordt tegengesproken door wat er werkelijk gebeurt, is er een andere logica aan het werk dan we dachten.

Geopolitiek is de omgang met als vreemd (anders) waargenomen gemeenschappen. Dat begint al in de tijd van stamverbanden, daarna tussen grote rijken (China, Rome...) en nomadenstammen in hun grensgebieden. Gebied bezetten, beschermen en ruilen gaat in elk van deze vormen anders in zijn werk. Machtspolitiek tussen soevereine staten is ook een vorm van geopolitiek: met exclusieve grondgebieden, staande legers en handel en investeringen. Het ‘(machts-)realisme’ van Mearsheimer. De BRICS-landen hanteren dit perspectief bijvoorbeeld nog steeds. Maar de geschiedenis gaat verder; er komen belangen die boven staten uitgaan. De macht wordt dan uitgeoefend door transnationale heersende klassen. Zij streven belangen na die tegenstrijdig kunnen zijn met die van soevereine staten (en vanuit dat oogpunt ‘irrationeel’).

Eind 19e eeuw zocht de Britse heersende klasse (weer) toenadering tot de Amerikaanse om tegenwicht te bieden tegen het opkomende Duitsland. Zo ontstond een Atlantische, concreet: Anglo-Amerikaanse heersende klasse, die letterlijk de Eerste Wereldoorlog plande.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd in Londen de basis gelegd voor een uitbreiding naar West-Europa. Dat leverde een Euro-Atlantische heersende klasse op tegen het Sovjetblok en het communisme in landen als Frankrijk en Italië. Project: de Koude Oorlog en interventieoorlogen in Azië.

In 1991 stortte het communisme in en begon zich een Atlantisch zionisme te vormen als nieuwe variant van een transnationale heersende klasse.

9/11 was de oerknal waarmee deze nieuwe variant zich aankondigde (Oorlog tegen de Terreur, Botsing der Beschavingen). De andere vormen van geopolitiek blijven ook werkzaam, maar op een ondergeschikt niveau. De VS (en de NAVO) zijn instrumenten van transnationale machtsuitoefening. Zelfs oudere varianten van transnationale politiek (Anglo-Amerikaans, Euro-Atlantisch) worden secundair ten opzichte van dit Atlantische zionisme. Wat dit inhoudt en betekent, zal ik toelichten.