Alles begint bij nieuwsgierigheid!

Atlantisch Zionisme als nieuwe fase in de wereldpolitiek

Het begrip van wereldpolitiek (‘geopolitiek’) dat ons het meest vertrouwd is, gaat uit van staten die onderling machtspolitiek bedrijven. Uitgangspunt is het nationaal belang. Een voorbeeld van deze benadering is prof. John Mearsheimer, die door velen gevolgd wordt vanwege zijn analyses van de buitenlandse politiek van de VS. Vaak concludeert hij dat die politiek (van Trump bijv.) irrationeel is als je uitgaat van het nationaal belang. Maar strikt genomen kan politiek nooit (lang) irrationeel zijn; er ligt altijd een logica aan ten grondslag. Als die wordt tegengesproken door wat er werkelijk gebeurt, is er een andere logica aan het werk dan we dachten. Geopolitiek is de omgang met als vreemd (anders) waargenomen gemeenschappen. Dat begint al in de tijd van stamverbanden, daarna tussen grote rijken (China, Rome...) en nomadenstammen in hun grensgebieden. Gebied bezetten, beschermen en ruilen gaat in elk van deze vormen anders in zijn werk. Machtspolitiek tussen soevereine staten is ook een vorm van geopolitiek: met exclusieve grondgebieden, staande legers en handel en investeringen. Het ‘(machts-)realisme’ van Mearsheimer. De BRICS-landen hanteren dit perspectief bijvoorbeeld nog steeds. Maar de geschiedenis gaat verder; er komen belangen die boven staten uitgaan. De macht wordt dan uitgeoefend door transnationale heersende klassen. Zij streven belangen na die tegenstrijdig kunnen zijn met die van soevereine staten (en vanuit dat oogpunt ‘irrationeel’). Eind 19e eeuw zocht de Britse heersende klasse (weer) toenadering tot de Amerikaanse om tegenwicht te bieden tegen het opkomende Duitsland. Zo ontstond een Atlantische, concreet: Anglo-Amerikaanse heersende klasse, die letterlijk de Eerste Wereldoorlog plande. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd in Londen de basis gelegd voor een uitbreiding naar West-Europa. Dat leverde een Euro-Atlantische heersende klasse op tegen het Sovjetblok en het communisme in landen als Frankrijk en Italië. Project: de Koude Oorlog en interventieoorlogen in Azië. In 1991 stortte het communisme in en begon zich een Atlantisch zionisme te vormen als nieuwe variant van een transnationale heersende klasse. 9/11 was de oerknal waarmee deze nieuwe variant zich aankondigde (Oorlog tegen de Terreur, Botsing der Beschavingen). De andere vormen van geopolitiek blijven ook werkzaam, maar op een ondergeschikt niveau. De VS (en de NAVO) zijn instrumenten van transnationale machtsuitoefening. Zelfs oudere varianten van transnationale politiek (Anglo-Amerikaans, Euro-Atlantisch) worden secundair ten opzichte van dit Atlantische zionisme. Wat dit inhoudt en betekent, zal ik toelichten.

Wittgenstein in een tijd van individualisme

Waarom blijft het denken van Ludwig Wittgenstein zo relevant in deze tijd van individualisme, maakbaarheid en vooruitgangsgeloof? Wittgenstein staat bekend als taalfilosoof, maar zijn ideeën gaan veel verder dan taal alleen. Hij maakt inzichtelijk dat denken en spreken altijd verbonden zijn met gemeenschap, tradities en het dagelijks leven. Volgens hem ontstaan veel misverstanden doordat we woorden losmaken van hoe mensen ze werkelijk gebruiken. In deze training laat filosoof Els Bijsterbosch zien hoe Wittgensteins denken helpt om actuele maatschappelijke en politieke vraagstukken beter te begrijpen. Tegelijk maak je op een toegankelijke manier kennis met zijn leven, zijn tijd en zijn belangrijkste ideeën. Een cursus voor iedereen die dieper wil nadenken over taal, cultuur, politiek en de grenzen van het moderne vooruitgangsdenken.

Debattraining

In deze cursus verzorgt Brent Hadderingh een praktijkgerichte training in debat en retorica, gebaseerd op zijn ervaring binnen verschillende bestuurslagen. Centraal staat het ontwikkelen van overtuigingskracht, scherpte en controle in het politieke debat. De cursus combineert een theoretisch fundament met praktische toepassing. Deelnemers maken kennis met klassieke retorische principes, argumentatiestructuren en veelvoorkomende drogredenen. Er wordt geoefend in het herkennen, ontleden en effectief pareren van argumenten, met aandacht voor logica, taalgebruik en strategische positionering. Daarnaast wordt ingezoomd op hoe debat in de praktijk daadwerkelijk verloopt: van de gemeenteraad tot de bredere politieke arena. Welke dynamieken spelen er? Hoe ga je om met interrupties, framing en politieke druk? En hoe behoud je de regie over je eigen verhaal? Aan de hand van concrete oefeningen, simulaties en casussen ontwikkelen deelnemers de vaardigheden om helder, overtuigend en strategisch te spreken. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers en betrokken deelnemers die hun debatvaardigheden willen aanscherpen en effectiever willen opereren in het publieke debat.

Tolstojs visie op oorlog, macht en geschiedenis

In deze cursus duiken we in het monumentale meesterwerk Oorlog en vrede van Lev Tolstoj. Waar de geschiedenis vaak wordt verteld aan de hand van de besluiten van grote leiders en generaals, stelt Tolstoj een fundamentele vraag: wordt de geschiedenis werkelijk gemaakt door ‘grote mannen’ als Napoleon, of zijn wij allen onderdeel van grotere historische krachten? Aan de hand van Oorlog en vrede onderzoeken we Tolstojs ideeën over macht, vrije wil en de loop van de geschiedenis. Vooral de tweede epiloog van de roman biedt een diepgaande filosofische reflectie op deze thema’s, die ook vandaag nog verrassend actueel zijn. Tijdens deze cursus analyseren we Tolstojs kritiek op de traditionele geschiedschrijving en zijn visie op de verhouding tussen individu en geschiedenis. Daarbij maken we gebruik van inzichten van denkers als Isaiah Berlin, Friedrich Nietzsche en Constantin Noica. Daarnaast besteden we aandacht aan de historische context van Tolstojs werk, waaronder zijn ervaringen tijdens de Krimoorlog en de invloed van de Dekabristenopstand op het ontstaan van Oorlog en vrede. Quinten Weeterings studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden en de Katholieke Universiteit Leuven. Hij is gespecialiseerd in Russische literatuur, kunst en geschiedfilosofie, verbonden aan uitgeverij De Blauwe Tijger en publiceert daarnaast op reactionair.nl. Deze cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in Russische literatuur, geschiedfilosofie en de vraag hoe wij vandaag de dag denken over oorlog, macht en menselijke vrijheid. Oorlog en vrede biedt daarbij niet alleen een groot literair epos, maar ook een rijke bron van inzichten over mens en geschiedenis.