Vaderlandse geschiedenis II – Van de Republiek tot het Nederland van nu

Hoe ontwikkelde Nederland zich na de Gouden Eeuw? Hoe werd een kleine handelsnatie een moderne, welvarende samenleving? En wat kunnen we uit die geschiedenis leren over de uitdagingen waar Nederland vandaag voor staat?

Ook vandaag is er alle reden om trots te zijn op Nederland. Maar om te begrijpen waarom, moeten we niet alleen kijken naar de grote bloeiperiode van de Republiek. De eeuwen daarna laten zien hoe Nederland perioden van verval, revolutie, oorlog en maatschappelijke verandering wist te doorstaan en zich telkens opnieuw wist te ontwikkelen.

In de cursus Vaderlandse geschiedenis II volgen we de Nederlandse geschiedenis vanaf het einde van de Gouden Eeuw tot het heden. We beginnen bij de periode waarin de macht en welvaart van de Republiek geleidelijk afnamen en behandelen vervolgens de revolutionaire Patriottenbeweging, de Franse tijd, het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden en de totstandkoming van de constitutionele democratie na de Grondwet van 1848.

Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw veranderde Nederland in hoog tempo. De industrialisatie bracht economische groei en nieuwe maatschappelijke verhoudingen. Politieke en religieuze bewegingen organiseerden zich en de verzuiling gaf vorm aan een samenleving waarin verschillende levensbeschouwelijke gemeenschappen naast elkaar konden bestaan en hun eigen instituties opbouwden. Tegelijkertijd groeide Nederland uit tot een moderne economie met een steeds grotere internationale betekenis.

Ook de twintigste eeuw bracht ingrijpende veranderingen. We staan stil bij de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw en de ongekende economische ontwikkeling van de naoorlogse decennia. Vervolgens kijken we naar de maatschappelijke omwentelingen vanaf de jaren zestig: ontzuiling, secularisering, individualisering en veranderende opvattingen over gezag, gemeenschap en nationale identiteit.

Daarbij gaat deze cursus nadrukkelijk verder dan alleen het chronologisch behandelen van historische gebeurtenissen. De geschiedenis vormt ook het vertrekpunt voor vragen over het Nederland van vandaag. Hoe veranderde de verhouding tussen burgers, gemeenschappen en politieke instituties? Waarom nam het vertrouwen in traditionele instituties af? Welke gevolgen hadden immigratie, Europese integratie en globalisering voor het Nederlandse zelfbeeld? En wat gebeurt er wanneer een samenleving haar eigen geschiedenis en cultuur steeds minder als iets waardevols beschouwt?

Daarmee komt ook het begrip oikofobie aan bod: de afkeer van of vervreemding van het eigene. Tegen de achtergrond van hedendaagse discussies over nationale identiteit onderzoeken we waarom populistische en andere politieke stromingen opnieuw nadruk leggen op nationale geschiedenis, culturele continuïteit en de betekenis van het eigene.

Vaderlandse geschiedenis II laat daarmee niet alleen zien hoe het moderne Nederland is ontstaan, maar nodigt deelnemers ook uit na te denken over de toekomst. Welke lessen kunnen we trekken uit perioden van bloei en verval? Welke instituties, tradities en ideeën hebben Nederland sterk gemaakt? En welke elementen uit onze geschiedenis verdienen het om behouden, herontdekt of opnieuw gewaardeerd te worden?

De cursus wordt verzorgd door Hans van de Breevaart, historicus en gepromoveerd theoloog. Hij beschikt over bijzondere expertise op het gebied van de Nederlandse geschiedenis, de christelijke traditie en de ontwikkeling van politieke ideeën. Vanuit zijn brede historische kennis en zijn vermogen om lange lijnen in de geschiedenis bloot te leggen, verbindt hij het Nederlandse verleden met de grote maatschappelijke en politieke vraagstukken van vandaag.

Leerdoelen:

Na afloop van deze cursus:

- Ken je de belangrijkste perioden en ontwikkelingen in de Nederlandse geschiedenis vanaf het einde van de Gouden Eeuw tot het heden;
- Begrijp je hoe Nederland zich ontwikkelde van de Republiek tot een moderne constitutionele democratie;
- Ken je de betekenis van onder meer de Patriottenbeweging, de Grondwet van 1848, de industrialisatie en de verzuiling;
- Begrijp je hoe de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw en de maatschappelijke omwentelingen vanaf de jaren zestig Nederland hebben veranderd;
- Kun je ontwikkelingen als ontzuiling, secularisering, individualisering, immigratie en globalisering in hun historische context plaatsen;
- Begrijp je beter hoe de verhouding tussen burgers, gemeenschappen en politieke instituties door de eeuwen heen is veranderd;
- Kun je hedendaagse discussies over nationale identiteit, oikofobie en de waardering van de Nederlandse geschiedenis vanuit historisch perspectief beoordelen;
- Kun je vanuit de Nederlandse geschiedenis reflecteren op de vraag welke tradities, instituties en ideeën richting kunnen geven aan de toekomst.

Instapniveau Niveau 1 – Toegankelijk

De cursus is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de moderne geschiedenis van Nederland en de historische achtergrond van actuele maatschappelijke vraagstukken. Specifieke historische voorkennis is niet vereist. Vaderlandse geschiedenis II sluit aan op Vaderlandse geschiedenis I, maar kan ook als zelfstandige cursus worden gevolgd.