Basisopleiding Politiek

Microfobie

In deze cursus behandelt Pepijn van Houwelingen aan de hand van zijn boek Microfobie de opkomst van schaalvergroting binnen het openbaar bestuur. Centraal staat het begrip ‘microfobie’: de bestuurlijke reflex om kleinschaligheid te wantrouwen en op te lossen via opschaling. We analyseren de dominante argumenten vóór fusies – efficiency, kostenbesparing en professionalisering. Tegelijkertijd besteden we aandacht aan de minder zichtbare effecten: verlies van menselijke maat, grotere afstand tussen bestuur en burger, en druk op democratische controle en transparantie. Aan de hand van een casus wordt deze theorie kort toegepast in de praktijk. De nadruk ligt daarbij niet op de details van de casus zelf, maar op de bredere patronen die zichtbaar worden . De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers, beleidsmakers en betrokken burgers die fusiebeleid willen doorgronden en behoefte hebben aan een scherp, kritisch beoordelingskader waarin bestuurlijke rationaliteit wordt afgewogen tegen lokale autonomie en burgernabijheid. Aan het eind van de cursusdag wordt een online tentamen afgenomen. Wij verzoeken u daarom een laptop of tablet mee te nemen.

Staatsinrichting

In deze cursus behandelt Gideon van Meijeren vanuit zijn juridische achtergrond de fundamentele structuur en werking van de Nederlandse staat. Centraal staat de Grondwet van Nederland als het kader dat overheidsoptreden richting geeft en begrenst. De cursus biedt een systematisch overzicht van de inrichting van het openbaar bestuur, van het Rijk tot gemeenten, en de wijze waarop bevoegdheden zijn verdeeld en uitgeoefend. Daarbij wordt aandacht besteed aan de onderlinge verhoudingen tussen bestuurslagen en de rol van wet- en regelgeving in de praktijk. Een belangrijk onderdeel vormt de werking van democratische mechanismen, zoals vertegenwoordiging, controle en verantwoording. Deelnemers krijgen inzicht in hoe deze processen functioneren en waarom zij essentieel zijn voor een stabiele en controleerbare rechtsstaat. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers die hun juridische basis willen versterken, en op betrokken burgers die de werking van het staatsbestel beter willen begrijpen. Het programma biedt praktische handvatten om regelgeving correct toe te passen en met meer gezag en inzicht te opereren binnen het publieke domein.

Energietransitie

Veel mensen hebben inmiddels een algemeen beeld van de problematische uitgangspunten achter de energietransitie. Ook de desastreuze gevolgen voor onze gezamenlijke energiezekerheid en ruimtelijke ordening worden nu in de meeste Nederlandse gemeenten zichtbaar. Maar hoe werkt deze transitie nu daadwerkelijk in de praktijk? Deskundige Hans van de Breevaart neemt je in deze cursus mee in de volle breedte en diepte van de energietransitie. Hij legt helder uit op welke aannames deze rust, hoe dit lokaal en landelijk wordt vertaald naar beleid, en welke invloed de lokale politiek en burgers kunnen hebben op de uitvoering van deze brede agenda. Aan het einde van deze cursus heb jij alle kennis in handen om effectief deel te nemen aan het publieke debat over energie, infrastructuur en leefomgeving. Jij kunt straks de verantwoordelijke beleidsmakers kritisch bevragen, en effectief weerstand organiseren tegen beleid dat ingaat tegen het algemene belang.

Omgevingswet & Gemeentelijke Competenties

Woningnood, netcongestie, klimaatadaptatie, windmolens: alle grote vraagstukken van onze tijd landen letterlijk in jouw gemeente. En de Omgevingswet bepaalt hoe daar over besloten wordt. Deze wet heeft alles op het gebied van ruimtelijke ordening, vergunningverlening en lokale besluitvorming helemaal veranderd. Gemeenten hebben nieuwe bevoegdheden gekregen, maar ook meer verantwoordelijkheid. Wat betekent dit concreet voor jou als volksvertegenwoordiger, bestuurder of betrokken burger? Senatoren Johan Dessing en Erik Kemperman - beiden diepgaand thuis in het ruimtelijk domein - nemen je in deze cursus mee in de werking van de Omgevingswet en alle gemeentelijke competenties die hieruit voortvloeien. Zij leggen helder uit hoe de nieuwe wetgeving is opgebouwd, welke procedures en instrumenten gemeenten tot hun beschikking hebben, en hoe besluitvorming binnen het ruimtelijk domein tegenwoordig plaatsvindt. Daarnaast richt de cursus zich nadrukkelijk op de praktijk. Hoe komen ruimtelijke plannen daadwerkelijk tot stand? Waar zit bestuurlijke en politieke ruimte? En hoe kunnen volksvertegenwoordigers effectief sturen, controleren en interveniëren binnen het juridische kader van de Omgevingswet? Na afloop beschik je over de kennis en inzichten om lokale ruimtelijke dossiers beter te doorgronden, bestuurlijke keuzes kritisch te beoordelen en met meer inhoudelijke scherpte deel te nemen aan besluitvorming over de inrichting van de leefomgeving.

Politie & Het Veiligheidsdomein

In deze cursus biedt Theo Heller een beleidsgerichte introductie in het veiligheidsdomein en de rol van de politie op gemeentelijk niveau. Centraal staat hoe politie, bestuur en justitie samenwerken, en hoe deze samenwerking wordt aangestuurd en gecontroleerd binnen de lokale context. De cursus geeft inzicht in de positie van de politie binnen het Nederlandse bestel en de samenwerking in de lokale driehoek (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie). Daarbij wordt uitgelegd hoe prioriteiten worden gesteld, hoe inzet van de politie tot stand komt en welke rol de burgemeester daarin vervult. Vervolgens ligt de nadruk op de relatie tussen politie en gemeenteraad. Welke invloed heeft de raad op het veiligheidsbeleid, hoe kan zij sturen op prioriteiten van de politie, en welke instrumenten staan ter beschikking om toezicht te houden? De cursus maakt duidelijk waar de grenzen liggen van directe politieke invloed op de politie, en waar juist ruimte is voor kaderstelling en controle. De inhoud is nadrukkelijk beleidsmatig en richt zich op de bestuurlijke en organisatorische kant van het politiewerk, zonder in te gaan op operationele aspecten. De cursus is bedoeld voor volksvertegenwoordigers en geïnteresseerde deelnemers die de rol van de politie binnen het lokale veiligheidsdomein beter willen begrijpen en effectiever willen opereren in dit complexe bestuurlijke veld.

De Hockeystick en de Klimaatzwendel

In deze cursus biedt Marcel Crok een kritische analyse van klimaatverandering en het daarop gebaseerde beleid. Centraal staat de vraag in hoeverre de wetenschappelijke onderbouwing en beleidskeuzes robuust, toetsbaar en evenwichtig zijn. De cursus behandelt kernonderwerpen zoals de zogeheten ‘hockeystick’-grafiek, de werking en beperkingen van klimaatmodellen en de wijze waarop deze worden gebruikt in beleidsvorming. Daarbij wordt aandacht besteed aan onzekerheden, aannames en de vertaling van wetenschap naar politiek, inclusief de rol van risico-inschattingen en scenario’s. Daarnaast wordt kritisch gekeken naar de relatie tussen wetenschap, media en beleid, en in hoeverre dit leidt tot wat door sommigen als alarmisme wordt beschouwd. Deelnemers leren argumenten, data en modellen zelfstandig te beoordelen en te plaatsen binnen een breder analytisch kader. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers en geïnteresseerde deelnemers die klimaatbeleid inhoudelijk willen doorgronden en behoefte hebben aan een onafhankelijke, kritische benadering. Het programma draagt bij aan wetenschappelijke vorming en biedt handvatten om klimaatplannen zorgvuldig te analyseren en te wegen.

Alles over stikstof

In deze cursus biedt Lidewij de Vos een grondige en kritische analyse van het stikstofdossier. Centraal staat het begrijpen van de regels, de wetenschappelijke onderbouwing en de beleidskeuzes die dit complexe onderwerp sturen. De cursus behandelt de relevante wet- en regelgeving, de ecologische en wetenschappelijke aannames, en de manier waarop deze worden vertaald naar beleid. Daarbij wordt specifiek gekeken naar de gevolgen voor sectoren zoals landbouw en woningbouw, en de impact op ruimtelijke ontwikkeling. Daarnaast leren deelnemers hoe zij de verschillende argumenten in het stikstofdebat kunnen beoordelen en plaatsen binnen een breder beleidsmatig en juridisch kader. Er is aandacht voor de spanning tussen regelgeving, economische belangen en bestuurlijke afwegingen. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers en geïnteresseerde deelnemers die hun kennis van het stikstofvraagstuk willen verdiepen en beter onderbouwde standpunten willen innemen. Het programma biedt feitelijke inzichten en analytische handvatten om het debat scherp en inhoudelijk te voeren.

Mediatraining

In deze training verzorgen Tweede Kamerlid Tom Russcher en persvoorlichter Milan Schenk een intensieve en praktijkgerichte mediatraining voor (toekomstige) volksvertegenwoordigers en publieke figuren. Centraal staat het ontwikkelen van vaardigheden om effectief te opereren in een medialandschap dat snel, kritisch en vaak onvoorspelbaar is. Deelnemers leren hoe zij hun boodschap helder en overtuigend kunnen overbrengen en hoe zij regie houden in gesprekken met journalisten en tijdens publieke optredens. De training start met een voorbereid onderdeel, waarbij deelnemers zelf een fragment uit de media selecteren en analyseren. Tijdens de bijeenkomst wordt hier gezamenlijk op gereflecteerd en ontstaat inzicht in wat een optreden sterk maakt en waar kansen liggen om het gesprek te sturen of te kantelen. Vervolgens behandelen we de belangrijkste principes van mediaoptreden en communicatie. Daarbij gaan we in op de dynamiek van interviews, het formuleren en vasthouden van een boodschap en het omgaan met kritische vragen. Deze inzichten worden direct gekoppeld aan herkenbare situaties uit de praktijk. In het tweede deel van de training ligt de nadruk op oefenen. Aan de hand van actuele en relevante thema’s gaan deelnemers zelf aan de slag met interviews en mediaoptredens. Daarbij wordt gewerkt met realistische scenario’s waarin deelnemers worden uitgedaagd om onder druk scherp, consistent en overtuigend te blijven. We gaan met name in op klassieke thema’s binnen de gemeentepolitiek: AZC’s, windmolens en referenda. Gedurende de training ontvangen deelnemers directe en gerichte feedback, zodat zij inzicht krijgen in hun sterke punten en concrete handvatten om zich verder te ontwikkelen. Deze training is bedoeld voor iedereen die zich wil voorbereiden op optreden in de media en daarin met vertrouwen, scherpte en overtuigingskracht naar voren wil treden. Aan het eind van de cursusdag wordt een online tentamen afgenomen. Wij verzoeken u daarom een laptop of tablet mee te nemen.

Politiek Handwerk

In deze cursus behandelt Hans van de Breevaart de kern van het politieke ambacht op lokaal en regionaal niveau. De training is gericht op volksvertegenwoordigers die hun rol binnen gemeenteraad of provinciale staten inhoudelijk en strategisch willen versterken. De cursus biedt een helder kader voor de twee centrale rollen van volksvertegenwoordigers: kaderstelling en controle. Deelnemers krijgen inzicht in de institutionele verhoudingen, bevoegdheden en processen die bepalen hoe beleid tot stand komt en hoe het bestuur ter verantwoording wordt geroepen. Vervolgens ligt de nadruk op het praktische instrumentarium. Welke middelen staan raadsleden ter beschikking om invloed uit te oefenen, en hoe zet je die effectief in? Er wordt specifiek geoefend met het schrijven van moties en amendementen, waarbij aandacht is voor formulering, timing en politieke haalbaarheid. Aan de hand van concrete voorbeelden en oefeningen ontwikkelen deelnemers vaardigheden om hun positie binnen de raad te versterken, strategisch samen te werken en gericht resultaten te boeken. De cursus is direct toepasbaar in de dagelijkse praktijk en biedt een solide basis voor iedereen die het politieke handwerk professioneel wil beheersen. Aan het eind van de cursusdag wordt een online tentamen afgenomen. Wij verzoeken u daarom een laptop of tablet mee te nemen.

Begroting Lezen

In deze cursus biedt Peter Verheij een praktische introductie in het lezen en analyseren van begrotingen, jaarrekeningen en beleidsnota’s binnen gemeenten en provincies. Centraal staat het ontwikkelen van financieel inzicht dat direct toepasbaar is in politieke besluitvorming. De cursus reikt een gestructureerd analysekader aan waarmee deelnemers financiële documenten systematisch leren ontleden en beoordelen. Daarbij wordt aandacht besteed aan de opbouw van begrotingen, de interpretatie van cijfers en de samenhang tussen beleid en financiële onderbouwing. Vervolgens ligt de nadruk op toepassing in de politieke praktijk. Deelnemers leren hoe zij voorstellen van het college, evenals moties en amendementen, financieel kunnen doorrekenen en beoordelen op haalbaarheid en risico’s. Ook wordt expliciet stilgestaan bij het vroegtijdig signaleren van financiële knelpunten en onzekerheden in beleid. Aan de hand van concrete voorbeelden en oefeningen ontwikkelen deelnemers de vaardigheden om zelfstandig begrotingsstukken te analyseren en gerichte, inhoudelijke vragen te stellen. De cursus is met name relevant voor volksvertegenwoordigers, maar biedt ook geïnteresseerde burgers een solide basis om overheidsfinanciën beter te begrijpen en kritisch te volgen.

Sociale Media & Filmen

In deze cursus verzorgt Pelle Koopman een praktische training in het strategisch gebruik van sociale media en het maken van korte, effectieve video’s. Centraal staat het ontwikkelen van een consistente en doelgerichte online aanwezigheid. De cursus behandelt de kernprincipes van digitale communicatie: het opzetten van een heldere strategie, het plannen van content en het opbouwen van betrokkenheid bij een publiek. Daarbij wordt inzicht gegeven in de werking van algoritmes en hoe deze kunnen worden benut om bereik en zichtbaarheid te vergroten. Daarnaast ligt de nadruk op videomaking als cruciale vaardigheid. Deelnemers leren hoe zij met eenvoudige middelen korte video’s kunnen produceren die inhoudelijk scherp en visueel overtuigend zijn. Er wordt gewerkt aan structuur, presentatie en timing, zodat boodschappen helder en effectief overkomen. De cursus is met name relevant voor volksvertegenwoordigers die directer willen communiceren met kiezers en snel willen inspelen op de actualiteit. Tegelijkertijd biedt het programma ook andere deelnemers een solide basis om hun online zichtbaarheid te vergroten, een netwerk op te bouwen en hun boodschap doelgericht te verspreiden.

Werken met AI: Theorie en Praktijk

In deze cursus biedt Sem van Rij een praktische introductie in kunstmatige intelligentie en de inzet ervan in dagelijkse werkprocessen. Centraal staat hoe AI-tools effectief kunnen worden gebruikt om productiviteit te verhogen en de kwaliteit van analyse en besluitvorming te verbeteren. De cursus behandelt de belangrijkste toepassingen van AI, waaronder onderzoeksondersteuning, automatische tekstgeneratie, data-analyse en factchecking. Deelnemers leren hoe zij deze middelen doelgericht inzetten, met aandacht voor betrouwbaarheid, brongebruik en controleerbaarheid van uitkomsten. Daarnaast wordt een analytisch kader aangereikt om AI niet alleen te gebruiken, maar ook kritisch te beoordelen: wanneer is inzet zinvol, waar liggen de beperkingen, en hoe voorkom je afhankelijkheid of fouten in interpretatie? Aan de hand van praktische oefeningen en concrete use-cases ontwikkelen deelnemers direct toepasbare vaardigheden. De cursus is met name relevant voor beleidsmakers en volksvertegenwoordigers die hun werkprocessen willen optimaliseren, maar biedt ook voor andere deelnemers een solide basis om AI effectief en verantwoord in te zetten.

Debat & Retorica

In deze cursus verzorgen Brent Hadderingh en Leroy Alberts een praktijkgerichte training in debat en retorica, gebaseerd op hun ervaring binnen verschillende bestuurslagen. Centraal staat het ontwikkelen van overtuigingskracht, scherpte en controle in het politieke debat. De cursus combineert een theoretisch fundament met praktische toepassing. Deelnemers maken kennis met klassieke retorische principes, argumentatiestructuren en veelvoorkomende drogredenen. Er wordt geoefend in het herkennen, ontleden en effectief pareren van argumenten, met aandacht voor logica, taalgebruik en strategische positionering. Daarnaast wordt ingezoomd op hoe debat in de praktijk daadwerkelijk verloopt: van gemeenteraad tot bredere politieke arena. Welke dynamieken spelen er, hoe ga je om met interrupties, framing en politieke druk, en hoe behoud je regie over je verhaal? Aan de hand van concrete oefeningen, simulaties en casussen ontwikkelen deelnemers de vaardigheden om helder, overtuigend en strategisch te spreken. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers en betrokken deelnemers die hun debatvaardigheden willen aanscherpen en effectiever willen opereren in het publieke debat.

Beginselen van de Democratische Rechtsstaat

Tijdens deze cursus zal prof. dr. P.B. Cliteur, em. Hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap aan de Universiteit Leiden en oud-senator, ingaan op de grondslagen van de democratische rechtsstaat. Hierbij worden de volgende vragen behandeld. Wat is een staat? Wat is een rechtsstaat? Wat is een democratische staat? Wat is een democratische rechtsstaat? Welke ontwikkelingen heeft de nationale democratische rechtsstaat sinds de Tweede Wereldoorlog doorgemaakt? Wat zijn de belangrijkste uitdagingen voor de nationale veiligheid? Wat is de uitdaging van de massamigratie voor de Nederlandse democratische rechtsstaat? Wat is de belangrijkste cultuurverandering van Nederland als gevolg van de massamigratie? Hoe verhoudt de nationale democratische rechtsstaat zich tot de Europese Unie? De student verkrijgt inzicht in hoe democratieën functioneren, hoe rechtsstaten burgers beschermen tegen willekeur, en welke spanningen kunnen ontstaan tussen deze twee principes. Ook worden praktische voorbeelden uit verschillende rechtsstelsels behandeld om de theoretische concepten concreet te maken. Na afronding van deze cursus kan de student de basisprincipes van democratische rechtsstatelijke systemen verklaren, de wederzijdse afhankelijkheid van democratie en rechtsstaat begrijpen, en kritisch nadenken over uitdagingen waarmee hedendaagse rechtsstaatprincipes worden geconfronteerd.

Paleoconservatisme

Met de grootste vanzelfsprekendheid wordt belastinggeld opgehaald en uitgegeven aan progressieve beleidsdoelen zoals klimaatbeleid, LGBTQ+, multiculturalisme, massa-immigratie en EU-integratie. De gevolgen zijn voelbaar in onze persoonlijke levenssfeer: Een lokale boer die noodgedwongen windmolens op zijn land zet in plaats van koeien; een basisschool waar kinderen wordt gevraagd of zij zich meer jongen of meisje voelen; vrouwen die fietsroutes mijden uit angst belaagd te worden en lokale bestuurders die zich bezig houden met zinloos technocratisch beleid uit de Europese Unie. Predikant Henk Jan Prosman (PhD) stelt dat het paleoconservatisme dé ideologische wapens biedt om het hedendaags progressivisme het hoofd te bieden. Er is aandacht voor thema’s als nationale soevereiniteit, lokale autonomie, sociale cohesie en scepsis ten aanzien van moderniseringsdrang en globalisering. Wil jij je verdiepen in het onderscheid tussen paleoconservatisme met klassiek liberalisme en neoconservatisme? En een solide conservatief-ideologische basis ontwikkelen voor je standpunten? Schrijf je dan in voor deze cursus!

De Basis van Crypto

Stel je voor: je stuurt geld naar een vriend in in het buitenland. Via je bank duurt dat drie werkdagen, kost het transactiekosten, en ergens in dat proces verdwijnt je geld in een ondoorzichtig netwerk van tussenpersonen. Nu stel je voor dat je datzelfde bedrag in twee minuten overmaakt, zonder bank, zonder grenzen, en dat iedereen ter wereld op elk moment kan verifiëren dat de transactie heeft plaatsgevonden: volledig transparant en onveranderlijk vastgelegd. Dit is geen toekomstmuziek; het gebeurt vandaag al! In deze cursus ontdek je hoe die technologie werkt, waarom ze het financiële systeem op zijn grondvesten doet schudden, en hoe je er zelf mee aan de slag kunt. We nemen je mee door de kern van het onderwerp: wat blockchain is en hoe het werkt, wat crypto-assets en stablecoins zijn, en waarom deze technologieën steeds relevanter worden voor de toekomst van financiën en digitaal eigendom. Je ontdekt hoe nieuwe financiële infrastructuren ontstaan buiten de traditionele systemen om, en krijgt met praktijkvoorbeelden te zien hoe blockchain concreet wordt geïntegreerd in dagelijkse financiële diensten. Maar het blijft niet bij theorie. De cursus bevat praktische demonstraties waarmee je zelf ervaart hoe blockchain werkt in de praktijk. Je leert hoe wallets werken, hoe transacties worden verstuurd en ontvangen, hoe digitale assets worden beheerd, en hoe blockchain-transacties zichtbaar en verifieerbaar zijn voor iedereen. Na afloop vertrek je met een duidelijk begrip van blockchain en crypto, inzicht in de maatschappelijke en financiële relevantie ervan, praktische ervaring met wallets en transacties, en een concreet beeld van hoe bedrijven bouwen aan de financiële infrastructuur van morgen.

Metapolitiek

Waarom verschuiven normen, taal en beleid vaak in dezelfde richting, zonder dat daar echt over gestemd wordt? Volgens politicoloog en psycholoog Vincent Vos ligt het antwoord dieper dan partijprogramma’s of verkiezingsuitslagen. Onder de oppervlakte van de politiek werkt een krachtig ideologisch fundament dat bepaalt wat gezegd mag worden, wat denkbaar is en wat niet. In deze cursus analyseert Vos de dominante links-liberale orde en legt hij bloot welke aannames ons denken en debat sturen. Want wie de spelregels bepaalt, wint uiteindelijk het spel. Je duikt in thema’s als: framing en beeldvorming; normstelling en culturele macht; het verschuiven van het Overton-venster; metapolitiek als wapen vóór de politieke strijd en post-liberale stromingen. De cursus is een strategische toolkit. Je leert niet alleen het debat doorzien, maar ook hoe je zelf invloed uitoefent met een scherp, samenhangend en overtuigend narratief. Voor iedereen die voelt dat politiek meer is dan beleid alleen. Voor volksvertegenwoordigers, denkers en betrokken burgers die hun positie willen aanscherpen en effectiever willen opereren in het huidige maatschappelijke krachtenveld en los willen komen van de sleur van de dagelijkse ophef.

Woke: Kenmerken van de progressieve geest

In deze cursus biedt Frank Karsten een analyse van wat vaak wordt aangeduid als ‘woke’ en de onderliggende kenmerken van de progressieve geest. Centraal staat het begrijpen van de ideologische ontwikkeling en de aannames die ten grondslag liggen aan hedendaagse stromingen binnen het publieke debat. De cursus behandelt de historische en filosofische wortels van onder meer feminisme en antiracisme, en plaatst deze binnen een bredere ontwikkeling van progressief denken. Daarbij wordt onderzocht hoe deze ideeën zich hebben ontwikkeld, welke doelen zij nastreven en hoe zij zich manifesteren in beleid, cultuur en maatschappelijke instituties. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de denkkaders, argumentatiepatronen en morele uitgangspunten die vaak worden gehanteerd door aanhangers van deze ideologieën. Deelnemers leren deze perspectieven te herkennen, te analyseren en kritisch te beoordelen. De cursus is gericht op volksvertegenwoordigers en geïnteresseerde deelnemers die meer inzicht willen krijgen in de ideeënstrijd achter actuele maatschappelijke thema’s, en die hun eigen positie scherper en beter onderbouwd willen formuleren binnen het publieke debat.